Hvaš er til rįša ķ Mżvatni? Setja śt regnbogasilung

Umręšan um Mżvatn er einsleit, og einskoršast viš aš skolpmengun og įburšarnotkun eigi sök į žvķ aš vatniš hafi veriš golgręnt af žörungum undanfarin įr. Žó nżjar rannsóknir sżni aš einungis 1-2% af innstreymi nęringarefna komi frį athöfnum mannsins, skal eyša miklum fjįrmunum ķ aš endurnżja frįveitukerfi og minnka įburšarnotkun. Engar tilraunir eru geršar til aš skżra orsakasamhengi žess sem hefur veriš aš gerast ķ vatninu undanfarna įratugi og jafnvel enn lengur.

Ķ Fréttablašinu į laugardaginn (21/5) var mikil grein um Mżvatn. Žar sagši m.a:

"Įrni Einarsson, forstöšumašur Nįttśrurannsóknastöšvarinnar viš Mżvatn (RAMŻ), hefur sagt aš leirlosiš sé ein stęrsta óleysta gįtan ķ Mżvatni." og einnig:

"Ķ raun er žvķ ašeins um eitt aš ręša til aš stemma stigu viš žessari žróun, og žaš er aš tryggja aš sem allra minnst af nęringarefnum frį mannabyggš (köfnunarefni og fosfór) berist ķ grunnvatniš og žannig ķ Mżvatn."

Žį var ķ Fréttablašinu ķ gęr (23/5) grein eftir Gušmund Andra Thorsson, sem hefur žessa einföldu lausn: "Žaš žarf aš skrśfa fyrir flęši nęringarefna ķ vatniš undireins – bęši frį byggš og atvinnurekstri. Žaš er lįgmark og žegar bśiš er aš gera žaš mį fara aš velta fyrir sér įstęšunum."

Žó įstęšurnar fyrir žörungablómanum séu óžekktar žarf samt aš gera eitthvaš strax, žó svo menn séu ekki vissir um aš žaš lagi įstandiš eša skilji hvaš veldur. Žörungablómi veršur ķ Mżvatni meš reglulegu millibili, vatniš veršur gręnt, žvķ fylgir mżleysi og fuglar og fiskar svelta. Į milli viršist allt vera ķ lagi, vatniš tęrt, nęg įta fyrir fugl og fisk og allt ķ blóma. Minna mį į aš alltaf rennur jafn mikiš af įburšarefnum ķ vatniš svo varla er lausnar į vandamįlinu aš leita žar, žaš er eitthvaš annaš sem veldur žessu.

Žörungablómi hefur veriš žekktur ķ vötnum um allan heim og tengist hann oft aukinni įkomu nęringarefna af manna völdum. Reynt var aš lękna vandann meš žvķ aš śtiloka allt ašstreymi skolps en yfirleitt dugši žaš ekki til. Lķklega vegna žess aš vötnin eru oršin mettuš af nęringarefnum ķ botnseti og žaš fer svo aftur ķ umferš t.d. vegna uppgruggunar, rotnunar eša įhrifa frį dżrasamfélögum. Rannsóknir og tilraunir sżndu aš ofmergš smįfisks įtti mestan žįtt ķ aš višhalda žörungablómanum. Meš žvķ aš fękka fiski tókst aš lękna mörg vötn af žörungaplįgunni.

Ég skrifaši um žetta 1986 ķ kjölfar mikillar žörungaplįgu, og setti fram tillögur til śrbóta. Žęr fólu ķ sér aš sporna viš offjölgun bleikju og hornsķla.  

Ķ fyrra kom śt sęnsk skżrsla um įrangur žess aš fjarlęgja fisk śr 123 vötnum. Ķ samantekt segir:

Our results indicate that removal of planktivorous and benthivorous fish is a useful means of improving water quality in eutrophic lakes. Biomanipulation tends to be particularly successful in relatively small lakes with short retention times and high phosphorus levels. More thorough fish removal increases the efficacy of biomanipulation. Nonetheless successes and failures have occurred across a wide range of conditions.

Žó Rannsakendum Mżvatns hafi veriš marg bent į žetta lįta sem žeir viti žetta ekki og hafa žar af leišandi ekki bent į ašrar lausnir en aš laga klóak. Er hlaupin einhver pólitķk ķ vķsindin lķkt og geršist į tķma Kķsilišjunnar?

Hvaš er hęgt aš gera?

Erlendis, viš sams konar ašstęšur, hefur veriš brugšist viš meš žvķ aš fękka fiski. Annaš hvort meš veišum eša aš settur er śt rįnfiskur til žess aš halda smįfiskinum ķ skefjum. Ķ Mżvatni eru hornsķlin vandamįliš, en žau viršast žau nś aš mestu horfin śr vatninu. Sé žaš rétt lagast įstandiš nęsta sumar, vatniš veršur tęrara og įta fer vaxandi. Žaš er góš staša til aš grķpa til ašgerša.

Žar sem śtilokaš er aš halda hornsķlunum nišri meš veišum ķ Mżvatni er ašeins ein leiš fęr. Hśn er a nota rįnfisk til aš halda aftur af sķlunum. Urriši étur hornsķli en bleikja ekki fyrr en hśn er oršin stór, 37 cm eša stęrri. Reynt var aš setja śt urrišaseiši fyrir um 25 įrum meš litlum įrangri, enda voru seišin fį og smį og tilraunin stóš mjög stutt.

Regnbogasilungur er mjög öflug hornsķlaęta og hefur vķša veriš notašur. Hann hefur žann kost aš geta ekki tķmgast viš nįttśrulegar ašstęšur hér į landi og reyndar hvergi ķ Evrópu žrįtt fyrir aš vera mikiš notašur ķ fiskeldi. Žess vegna vęri tilraun sem fęli ķ sér sleppingu į regnbogasilungi afturkręf. Kęmi eitthvaš óęskilegt ķ ljós vęri hęgt aš bakka śt śr tilrauninni.

Ég tel aš rétt vęri aš gera žį tilraun aš sleppa regnbogasilungi ķ vatniš til aš halda aftur af fjölgun hornsķla. Sleppa žyrfti um 100 žśsund fiskum um 10 cm löngum. Žetta tilsvarar 30 fiskum /ha. Kaupverš er sennilega um 20 milljónir, en į móti kęmi nokkurra tuga tonna afli. Fylgst yrši nįiš meš framvindunni og nżjar įkvaršanir teknar ķ framhaldinu.

Ég hef reyndar stungiš upp į žessu įšur svo mér er full ljóst aš margir munu hoppa hęš sķna yfir svona tillögu. Setja framandi fisk ķ vatniš! En žį verša žeir aš sitja uppi meš žaš aš eftir örfį žokkaleg įr fer allt ķ sama fariš og umręšan fer aftur ķ sömu blindgötuna.

Ég stundaši rannsóknir ķ Laxį og Mżvatni samfellt frį 1974 til 1986, var ķ sérfręšinganefnd um Mżvatnsrannsóknir ķ mörg įr og var ķ stżrihópi um rannsóknir erlendu sérfręšinganna 1998 og 1999. Ég hef sett upp sķšu um Mżvatn žar sem ķtarlega er fjallaš um žessi mįl.

Skżringarmynd. Įstand vatns fyrir (efri hlutinn) og eftir vistfręšistjórnun (biomanipulation)Biomanipulation

 

Fyrir stjórnun; Mikiš af žörungum, lķtiš af dżrasvifi, sem étur žörunga og mikiš af fiskum sem éta dżrasvif. Gruggugt gręnt vatn

 

 

 

 

Eftir mešhöndlun; Hóflegt žörungamagn, mikiš af dżrasvif, fįir fiskar sem éta dżrasvif. Tęrt vatn.

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Afhverju dettur engum ķ hug aš dżpka vatniš. Fyrir x įrum rann svipaš magn af nęringarefnum ķ vatniš og žį var vatniš 4-5 metra djśpt,  nś er vatniš tališ vera 2-3 metra djśpt og žvķ er hlutfall nęringarefna vęntanlega umtalsvert meira. Hvernig er stašan į svęšinu žar sem dęlt var śr žvķ versus sušur svęšiš? Bara vangaveltur almennings asna.

Žóršur Birgisson (IP-tala skrįš) 25.5.2016 kl. 19:20

2 Smįmynd: Jón Žórhallsson

1.er vitaš hvar helstu hrygningarstöšvarnar eru?

-Silungar vilja helst hrygna nęrri lękjum en okki ķ einhverjum žörungagróšri eš  botnlešju.

2.Vęri hęgt aš auka innstreymi nżs ferskvatns inn ķ vatniš t.d. meš žvķ aš beina einhverjum nżjum įrfarvegi inn ķ vatniš?

=hefur sśrefni og sżrustig veriš męlt eitthvša nżlega?

3.Er śtstreymiš śr vatninu nęgt? Ef ekki aš žį er hętta į žvķ aš vatniš verši eins og stórt klósett žar sem aš aldrei er sturtaš nišur.

4.Žaš gęti einnig veriš rįš aš dżpka vatniš.

5.Žaš gęti veriš rįš aš sleppa sķla/rįnbleykju śr Žingvallavatni ķ Mżvatn til žess aš fękka hornsķlum; žaš gilda vęntanlega alveg sömu lögmįl ķ bįšum vötnunnum og enginn skaši sem aš gęti gerst.

6.Hugsanlega gęti Mżvatn fariš aš vanta nż gen ķ sinn stofn; annars er hętta į innręktun:

http://thjodarskutan.blog.is/blog/thjodarskutan/entry/2172563/

Jón Žórhallsson, 26.5.2016 kl. 08:43

3 Smįmynd: Stefįn Ž Ingólfsson

Hefur eitthvaš veriš athugaš hvort öskufall frį eldgosinu ķ Holuhrauni hafi eitthvaš meš mįliš aš gera. Vera kann aš ekki séu öll kurl komin til grafar meš įhrif eldossins į vatniš žar sem Mżvatn er į įhrifasvęši gossins. 

Stefįn Ž Ingólfsson, 26.5.2016 kl. 11:37

4 Smįmynd: Jón Kristjįnsson

Žóršur. Žaš er ekki vinnandi vegur aš dżpka vatniš. Kķsilišjan er farin en hśn dżpkaši Ytri flóann umtalsvert og hann lagašist.

Jón, hrygningarstöšvar eru žekktar, žęr eru ķ lagi en žaš vantar fęšu fyrir smįseiši, hornsķlin sjį um aš halda henni ķ lįgmarki.

Alltaf veriš aš męla, streymiš er nęgilegt, Mżvatn endurnżjar sig į mįnuši. Einfaldast aš nota regnboga.

Žekki ekki įhrif öskufalla, vandamįliš liggur ķ ójafnvęgi lķfkešjunnar eins og ég skżri ķ blogginu. Skošiš endilega Mżvatnssķšuna, slóš į blogginu.  

Jón Kristjįnsson, 26.5.2016 kl. 12:54

5 identicon

Žaš er arfa vitlaust aš stinga uppį aš sleppa regnbogasilung ķ vatniš. Slķkar hugmyndir eru śreltar og eiga ekki viš um nįtturuperlur eins og Mżvatn. Sama mį segja um aš sleppa bleikju śr Žingvallavatni žaš eru alls ekki sömu bleikjurnar og eru ķ Mżvatni. Vęri ekki nęr aš rękta bleikjur śr vatninu til žess aš sleppa sķšar aftur ķ vatniš?

Goddi (IP-tala skrįš) 26.5.2016 kl. 16:27

6 Smįmynd: Jón Kristjįnsson

Arfavitlaust Goddi? Žaš žarf aš ręša allar hugmyndir. Žetta er ekki śrelt, regnboginn er notašur vķša erlendis til aš lękna svona blįžörungablóma eins og hefur veriš ķ Mżvatni undanfariš. Žó Mżvatns sé nįttśruperla (žegar žaš er ķ lagi) er žaš ekki heilagt, geri menn ekkert veršur žessi perla svört meš reglulegu millibili.

Vilja menn laga įstandiš eša ekki? Ręktun bleikju er śt śr kortinu, bleikjan žerna hefur aldei étiš hornsķli aš neinu gagni. Tilgangur skrifa minna er aš upplżsa og koma umręšunni upp śr mengunarhjólfarinu.

Jón Kristjįnsson, 26.5.2016 kl. 17:46

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband