Vandaml Mvatns, hvernig vri a g undir stlinn?

Fyrirsgnin hfar til ess a umlinum rum virist sem mrgum tillgum a skringum rungaplgunni Mvatni hafi veri stungi undir stl.

Mikil rungaplga rkir vatninu, kluskturinn horfinn, botninn eins og eyimrk og hornslin horfin, er niursoin lsing standinu. Ekki eru menn vissir um hva valdi en bent er aukin umsvif mannsins og aukna komu nringarefna af eim skum. Sem dmi um hugmyndaftktina hafa menn miklar hyggjur af v a hornslin su horfin, en eins og sar verur bent leika au afar miki hlutverk vatninu og gtu jafnvel veri hfundar og stjrnendur atburarrsarinnar.

Sveiflur hafa veri lfrki Mvatns marga ratugi og deilt hefur veri um orsakirnar. Lngum var Ksilijunni kennt um svo og mengun af mannavldum. N er Ksilijan lngu farin og er kennt um gmlum hrifum svo og mengun af manna vldum ntkomin skrsla snia hn s ekki nema um 1% af heildar komunni. rum tilgtum sem skra mttu sveiflurnar hafa veri hafna af rannsknarailum, RAM og lffristofnun H.

ri 1998, tengslum vi endurnjun nmaleyfis Ksilijunnar, fkk rkisstjrnin rj viurkennda ha erlenda vsindamenn til a fara yfir tiltk rannsknarggn og ra vi sem tengdust rannsknum svo og heimamenn. Skrslu var skila rsbyrjun 2000. henni kom m.a. fram a hvorki vri hgt a kenna Ksilijunni n mengun af mannavldum um sveiflurnar lfrkinu neinn afgerandi htt. Skringa yri a leita annars staar. Niurstaan var tlku mismunandi httog voru sumir afar ngir.

remenningarnir settu fram fleiri kenningar og lgu fram tillgur a rannsknartlunum sem myndu svara msum spurningum og leia til meiri skilnings eli sveiflanna. Ekki hef g ori var vi a fari hafi veri eftir tillgunum og skrslan virist n grafin og gleymd.

Ein mguleg skring er s a magn blrunga stjrnist af samspili fiska, krabbadra og runga. a m hugsa sr lausnina gtunni um lfinn, lambi og heypokann, sem ferja skal yfir na, eitt stykki einu. Hn byggir v a lambi myndi ta heyi, lfurinn gti ti lambi en ekki heypokann. Hugsum okkur grinn landskika sem beittur er af kindum. lfaflokkur kemur svi, tur f, rfst vel og fjlgar sr. Kemur ar a lfarnir hafa ti upp kindurnar svo enginn er til a bta grasi og lfarnir einir eftir sveltandi, grasi upp a xlum.

Stundum hefur etta veri svipa Mvatni. Byrjum me hreint bor:

1. Vatni er trt a vori, miki af krabbaflm vatninu, miki m, ng fa fyrir silung sem rfst vel, engin hornsli.

2. 1-2 rum sar, hornslum fjlgar, krabbaflm fkkar og vatni fer a gruggast, dregur r vexti silunga.

3. Vatni grnt, fullt af hornslum, krabbinn horfinn, silungur horaur. Allt fiskafur upp ti og a endar me v a hornslin yfirgefa vatni. g hef s au synda r vatninu niur Lax milljnatali.

4. Aftur byrjunarreit, hornslin farin, krabbaflr komnar aftur og vatni trt. essi hringrs endurtekur sig 5-7 rum.

S rtt a hornslin su n horfin r Mvatni (stofninn hruninn eins og sagt er) er vatni a frast yfir stig 4 hr a ofan og vera trt nsta sumar. Sjum hva setur.

Klusktur og annar botngrur er horfinn vegna ess a blrungaspan kemur veg fyrir a ljsi ni niur botninn. Vandamli er v blrungurinn, hva veldur v a hann blossar svona upp? ekkt er a a hafa skipst tmabil me u..b. 7 ra millibili, ar sem vatni skiptist a vera trt og gruggugt af rungum. Alltaf er samt sama innstreymi af nringarefnum. Hvernig m vera a stundum valdi au rungablma og stundum ekki? a hljta a vera arir lf- og vistfrilegir ttir sem arna eru a verki. Samt er a eina sem mnnum dettur hug nna er a rast a lagfra klak, sem aeins stendur fyrir um 1% af innstreymi nringarefna ef marka m ntkomna rannsknaskrslu. Rherrann vitnar skrsluna og telur a stand vatnsins s ekki af manna vldum. Samt a rast drar framkvmdir v "a er a eina sem vi getum gert. Hvernig vri n a skyggnast hugmyndir og tillgur sem stungi hefur veri undir stlinn?

g stundai rannsknir Lax og Mvatni samfellt fr 1974 til 1986, var srfringanefnd um Mvatnsrannsknir mrg r og var strihpi um rannsknir erlendu srfringanna 1998 og 1999. g hef sett upp su um Mvatnsml hr. ar eru slir, m.a. skrslu erlendu srfringanna.


mbl.is Mvatn a hruni komi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: Jnas mar Snorrason

Er ekki aal skavaldurinn endanum misvitrir embttis og stjrnmlamenn?

Jnas mar Snorrason, 11.5.2016 kl. 21:54

2 Smmynd: Halldr Egill Gunason

akka pistilinn. Var binn a kenna Mvetningum um allan smann og hvetja til rotrrgerar! Bndur til a htta notkun tilbins burar og helst a lta alla trista mga og skta, ur en eir kmu inn ssluna. Hvernig m a vera a upplsingar sem lagar hafa veri fram, hljta ekki hljmgrunn eirra, sem um mlin eiga a fjalla. Miki er stjrnvaldi illa a sr um flesta hluti., en a er n sennilega eitthva sem ekkir manna best, kri Jn.

Gar stundir og me bestu kvejum a sunnan.

Halldr Egill Gunason, 12.5.2016 kl. 01:55

3 Smmynd: Jn Kristjnsson

Sll Halldr. Mr hefur alltaf tt essi einstefna frimanna vi Mvatn veri einkennileg. Meira er ekki hgt a segja. Svo er spurning hvort eitthva s hgt a gera en ljst er a agerir urfa a beinast a v a halda hornslum skefjum. Tek a fyrir nst. Hafu a gott Suurhveli.

Jn Kristjnsson, 12.5.2016 kl. 10:58

4 Smmynd: Valdimar Samelsson

Jn Flott greinager og gott a skilja.etta er eins og segir en a er oft jafnvel alltaf roki agerir n ess a hugsa hva s a. Er bi a send hana til Umhverfisrherra ea Alingismennallmennt.

Valdimar Samelsson, 12.5.2016 kl. 17:18

5 Smmynd: Jn Kristjnsson

Takk Valdimar. Sendi etta umhverfis. Tek svo fyrir fljtlega hva s unnt a gera til a reyna a hamla mti sveiflunum.

Jn Kristjnsson, 12.5.2016 kl. 18:00

6 Smmynd: Valdimar Samelsson

a vantar fleiri flk sem reynir a taka hlutunumme skynsemi en etta lka vi grn hsar rttuna en ar eru allir me heimsenda spr.

Valdimar Samelsson, 12.5.2016 kl. 19:26

7 Smmynd: Jn Kristjnsson

a er n eitt stra svindli, en g hef ng me fiskinn. g heyri frttunum an a v er einnig kennt um Mvatnsstandi. a var n reyndar murleg frttum alltaf a sama, klak, klak...

Jn Kristjnsson, 12.5.2016 kl. 19:50

8 identicon

Sll Jn.

Takk fyrir ga og skra grein. N hefur veii vatninu skipt miklu mli fyrir Mvetninga undanfrnum ldum. Hefur eitthva veri kanna hvort heimildir su um sveiflur vatninu fyrri ldum.

Anna sem mig langar til a spyrja ig um. Er vita hvaa hrif essar sveiflur hafi urriastofninn Lax.

Bestu kvejur

Rgnvaldur

Rgnvaldur Inglfsson (IP-tala skr) 12.5.2016 kl. 21:34

9 Smmynd: Jn Kristjnsson

Rggi. egar tuskortur er Mvatni, er gsent Lax. rungurinn r Mvatni er fa bitmsins, sem er aal fa urrians. En veiimenn kvarta um gruggi. egar Mvatn er trt, er lti af bitmi og urriinn sveltur. ekki ekki fyrri alda veii, en veiin vatninu hefur veri tiltlulega ltil mia vi framleislu vatnsins. Sustu r hefur veri ltil veii enda veiibann til a "byggja upp stofninn"!

Jn Kristjnsson, 13.5.2016 kl. 18:15

10 identicon

a er auvelt a vera me tilgtur srlega ef engin gng eru til a styja hana. Hvenig vri a sndir fram etta me tlum, ea er etta bara enn nnur sagan?

Goddi (IP-tala skr) 14.5.2016 kl. 19:36

11 identicon

Sll Jn,

etta er mjg athyglisver tilgta sem setur fram enda hef g eins og s milljnir hornsla hrfa r vatninu niur Lax. Ef tilgtan er rtt er a ekki rtt skili hj mr a urriinn Lax hljti a vera trofullur af hornslum um essar mundir? Ef svo reynist ekki vera n egar veiar hefjast nni og fiskur jafnvel rrum holdum myndi a afsanna kenninguna ea eru enn arir skringarttir sem gtu komi til sgunnar?

G kveja,

Bragi

Bragi Gudbrandsson (IP-tala skr) 15.5.2016 kl. 14:47

12 Smmynd: Jn Kristjnsson

Goddi. a er mjg miki til af ggnum, sj t.d. bkina Nttru Mvatns fr 1991. Fylgstu me sunni um Mvatnsml, sem sl er essu bloggi. ar verur btt vi upplsingum um "biomanipulasjon" sem er hvernig rungavandaml eru leyst me v a stjrna fiskstofnum.

Bragi, gott a fleiri hafi s etta. Lax var full af hornslum niur sj, a kom fram seiaveium. En urriinn er alveg fastur a ta m, varglirfur. g hef aldrei fundi hornsli maga Laxrurria hann s troinn af eim Mvatni. Hann virist urfa a lra a ta au mean au eru sm. Reyndi einu sinni a sleppa strum klakurria smbleikjuvatn til a grisja a. a gekk ekki. eir sem veiddust voru me tman maga, svo hvarf hann. Uppeldi skiptir mli.

Jn Kristjnsson, 16.5.2016 kl. 12:06

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband