Nįttśrurannsóknastöšin viš Mżvatn ķ afneitun

Nżlega kynnti ég enn einu sinni žį tilgįtu aš sveiflurnar ķ lķfrķki vatnsins tengdust ofmergš fiskjar, hornsķla og stundum bleikju. Fiskurinn raskaši jafnvęgi fęšupżramķdans meš žvķ aš ofbeita krabbadżrin, sem nęrast į gręnžörungum žannig blįžörungarnir gętu tekiš yfir og vatniš lęgi golgręnt eftir. Skżrši ég žetta einnig ķ sjónvarpsvištali į Stöš 2 og į Vķsi.is žann 26. maķ s.l.

Daginn eftir birtist žetta į fésbókarssķšu Rannsóknarstöšvarinnar en stöšinni er stjórnaš af Įrni Einarssyni:

"Ķ Mżvatni verša miklar sveiflukenndar breytingar į mżflugustofnum į um 5-7 įra fresti. Žessar sveiflur bergmįla um allt vistkerfiš og hafa veriš mjög til umręšu. Žęr eru nįttśrulegar ķ grunninn en viršast hafa magnast um 1970. Žegar lęgšir eru komast andarungar ekki į legg og silungur sveltur. Žrjįr kenningar eru um drifkraft sveiflnanna. Ķ fyrst lagi aš sveiflur ķ vešurfari knżi žęr, ķ öšru lagi aš fiskar rįši žeim meš žvķ aš éta upp mżiš og ķ žrišja lagi aš mżiš sjįlft rįši örlögum sķnum meš žvķ aš mżlirfurnar éta upp fęšu sķna, kķsilžörunga og lķfręnar leifar į vatnsbotninum. Viš getum nefnt žęr vešurtilgįtuna, fiskatilgįtuna og mżlirfutilgįtuna. Miklar rannsóknir hafa veriš geršar į žessu og enn hefur ekkert komiš fram sem styšur vešur- og fiskatilgįturnar. Hins vegar eru eindregnar vķsbendingar um aš mżlirfutilgįtan sé mįliš. En žaš er önnur žróun ķ gangi. Hér er sślurit sem sżnir tęrleika Mżvatns (Syšriflóa, mešaltal jślķ og įgśst) frį 1973 til 2015 (hvķtu sślurnar). Takiš eftir aš męlikvarši lóšrétta įssins er öfugur. Tķšni "bjartra" įra (meš meira en 3ja metra rżni, en žį sést til botns) viršist fara minnkandi. Žetta er langtķma žróun sem lķklega tengist breytingum į nęringarefnaframboši ķ Mżvatni, köfnunarefni og /eša fosfór. Ekkert bendir sérstaklega til aš žessa žróun megi rekja til breytinga į fiskstofnum vatnsins." Sjį nįnar hér

Enn er žverneitaš žeirri tilgįtu aš fiskurinn komi nokkuš viš sögu. Ekki hef ég séš neinar rannsóknanišurstöšur frį Ramż, sem hafna fiskitilgįtunni. Eina sem lagt er į boršiš eru "mér finnst" rök.

Ķ skżrslu erlendu sérfręšinganna sem fengnir voru til leiks varšandi Mżvatn um sķšustu aldamót voru nefndar tvęr tilgįtur til aš skżra sveiflurnar:

"Rannsóknir ķ Mżvatni hafa ekki veriš fólgnar ķ tilraunum. Žess vegna er einungis unnt aš byggja tilgįtur um orsakir sveiflna ķ fęšukešjunni, mišaš viš nśverandi žekkingu, į fręšilegum grunni, og tilrauna er žörf til aš prófa gildi mismunandi žįtta sem koma viš sögu. Til skżringar į sveiflunum munum viš hér į eftir ręša tvęr andstęšar tilgįtur og žaš sem annašhvort styšur žęr eša veikir mišaš viš žau gögn sem til eru. Fjallaš veršur um rannsóknir og tilraunir sem gera žyrfti til aš meta į gagnrżninn hįtt hugsanlegar orsakir sveiflnanna ķ verkefni 4 hér į eftir.

Ekki er gert rįš fyrir aš önnur tilgįtan śtiloki hina, enda margt sameiginlegt meš žeim, en meš žvķ aš gera rįš fyrir žvķ er hins vegar unnt aš setja fram skżrari spurningar um žaš en ella hvaš stjórni hverju. Einnig munum viš, jafnframt žvķ sem viš fjöllum um tilgįturnar tvęr, benda į helstu og alvarlegustu eyšurnar ķ žį žekkingu sem nś er fyrir hendi.

Fyrri tilgįtan byggist į žeirri hugmynd aš stofnsveiflur ķ Tanytarsus stjórnist af gagnkvęmu sambandi dżranna og žvķ sem žau hafa śr aš moša og aš śtkoman śr žvķ samspili hafi įhrif į ašra žętti fęšukešjunnar.

Seinni tilgįtan byggist į žeirri hugmynd aš sveiflurnar séu tengdar stofnsveiflum efst ķ fęšukešjunni (hjį bleikju og hornsķlum), sem aftur hafi įhrif į ašra žętti nešar ķ fęšukešjunni."

Ķ framhaldinu er lagt til aš rannsóknum verši beint sérstaklega aš žessum žįttum. Žó bent sé į "helstu og alvarlegustu eyšurnar ķ žį žekkingu sem nś er fyrir hendi" er mér ekki kunnugt um neitt sérstakt įtak, utan žess aš skrį hornsķlaafla śr stöšlušum veišigildrum. Žį hefur Veišimįlastofnun ekki breytt neinu ķ sķnum įherslum viš vöktun į silungi, og ekki er mér kunnugt um aš sį sem žar stjórnar hafi neinn skilning į fiskatilgįtunni. 

Mér finnst žaš alvarlegur hlutur žegar stofnanir sem kenna sig viš vķsindi, Ramż, Lķffręšistofnun HĶ og Veišimįlastofnun, neita aš taka tillit til allra sjónarmiša og tilgįta sem fram koma og gefa žeim jafnt vęgi ķ rannsóknarįherslum og hafna įkvešnum kenningum įn fullnęgjandi rannsókna og neita aš ręša žęr.

Nś fundar nefnd umhverfisrįšherra um vandamįl Mżvatns og į aš skila ašgeršarįętlun į žjóšhįtķšardaginn. - Sjįum hvaš žeim leggst til. 

Hornsķli Mżvatn 1988      --------------------------

Įriš 1988 var įstandiš slęmt ķ Mżvatni. Vatniš var fullt af hornsķlum allt aš 10 cm löngum. Mikill žörungablómi og vatniš gręnt.

Bleikjan var mjög horuš og žessar aš dauša komnar. Svona fiskar hafa ekki afl til aš festast ķ netum og koma žvķ ekki fram sem skyldi ķ rannsóknaveišum. Žessar voru veiddar ķ nót. 

Skömmu eftir žetta yfirgįfu hornsķlin Mżvatn ķ stórum torfum.Bleikja Mżvatn 1988


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Halldór Egill Gušnason

 Žvermóšska Hafró og afneitun, hefur greinilega smitast noršur yfir heišar. Mżvetningar eru fastir ķ "togararallsašferš" Hafró, en eins og flestir sem eitthvaš vita um žaš rall, fyrir utan Hafró aš sjįlfsögšu, er žaš glórulaus della og hefur veriš, frį upphafi. Svona svipaš og męla fjölda žeirra sem sitja į einhverjum fyrirfram įkvešnum bekk ķ Austurstręti, į įkvešnum fyrirfram tķma, įr hvert og ętla sér aš reikna śt umferš fólks um Austurstręti śt frį žvķ, hve margir sitja į bekknum, milli įra. Semsagt glórulaust rugl og fįrįnleg męlingarašferš, hvernig sem į hana er litiš. Sannašu til Jón. Milljónatugum ef ekki meiru, mun verša variš ķ alls kyns dellu ķ žessu mįli, įn nokkurs įrangurs, annars en žess aš gera įstandiš verra.

Góšar stundir, meš kvešju aš sunnan. 

Halldór Egill Gušnason, 14.6.2016 kl. 00:56

2 Smįmynd: Jón Kristjįnsson

Sęll Dóri takk fyrir innlitiš. Rétt hjį žér. Ég segi oft um žetta sjįlfmatandi kerfi: "Žaš žurfa allir aš fį vinnu". En verst er žegar ekki mį ręša mįlin og bara sannleikur žeirra rķkisrįšnu į verndušu viunnustöšunum fęr aš gilda.  Reyktal var aš kaupa gamla Pétur Jónsson. Bestu kvešjur.

Jón Kristjįnsson, 14.6.2016 kl. 20:04

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband