Söguskošun: Įstand og horfur ķ ķslensku matfiskeldi įriš 2001

Ķ ljósi žeirra miklu įętlana sem eru ķ sjókvķaeldi er viš hęfi aš rifja upp hvernig stašan var įriš 2001, en žį tók ég saman stöšuskżrslu fyrir Sjóvį Almennar tryggingar. Žį var nż bylgja aš rķsa og mikil įsókn var ķ aš tryggja vęntanlegt sjókvķaeldi.

Segja mį aš mikil bjartsżni hafi rķkt į žessum tķma, menn bśnir aš gleyma fyrra tķmabili žar sem allt fór į hausinn. Nś įtti aš gera betur, bśnašur var sagšur oršinn betri, menn hefšu lęrt af reynslunni o.s. frv. Virtust menn bśnir aš gleyma aš ķ fyrstu bylgjunni ķ kring um 1990 uršu stórfelld tjón vegna undirkęlingar sjįvar og stórvišra. Fiskur drapst vegna undirkęlingar ķ Hvalfirši, Patreksfirši og Grundarfirši og mikiš óvešurstjón varš ķ Vestmannseyjum, sundunum viš Reykjavķk, viš Vatnleysuströnd og fleiri stöšum.

Tryggingarfélög uršu fyrir miklum įföllum og kusu aš fara varlega ķ sakirnar varšandi žessa nżju įętlanir. Ein sś stęrsta var ķ Mjóafirši en eftir nokkurra įra eldi žar fór allt į hlišina.

Nś eru enn komnar fram stórvaxnar eldisįętlanir į mörgum stöšum viš landiš. Eitt hefur breyst. Tķšarfar er almennt hagstęšara en žaš var um 1990. Žetta hefur oršiš til žess aš eldismenn hafa gleymt žvķ aš žaš geta komiš haršir vetur žó svo aš hitinn sé enn aš dansa ķ kring um frostmarkiš. Lķtiš mį śt af bera svo ekki verši stórtjón.

Hér fer į eftir samantekt skżrslunnar frį 2001, en skżrsluna ķ heild er aš finna ķ skrįnni sem tengd er žessari fęrslu, sjį nešst į sķšunni.

   Nišurstöšur og samantekt śr stöšuskżrslu 2001

Fiskeldi žaš sem hafiš var į nķunda įratugnum gekk ekki sem skyldi. Allt eldi ķ sjókvķum, utan žaš sem enn er stundaš ķ Eyjafirši, lagšist af. Ein kvķaeldisstöš, Rifós, er enn starfrękt ķ stöšuvatni.

Ein strandeldisstöš meš kerjum į landi, Ķsžór viš Žorlįkshöfn, er nś notuš til lśšueldis į vegum Fiskeldis Eyjafjaršar, önnur, Miklilax ķ Fljótum, hefur aš hluta veriš tekin til eldis į barra sem er hlżsjįvarfiskur ęttašur śr Mišjaršarhafi. Lax er enn alinn ķ žremur landstöšvum, Ķslandslaxi į Staš viš Grindavķk, Silungi į Vatnsleysi og Silfurstjörnunni ķ Öxarfirši. Allar ašrar matfiskeldisstöšvar fyrir lax hafa veriš lagšar nišur.

Nokkrar seišaeldisstöšvar starfa enn og žį ķ tengslum viš matfiskstöšvar. Hólalax aš Hólum ķ Hjaltadal, Noršurlax Laxamżri og Laxeyri aš Hvķtįrsķšu ķ Borgarfirši framleiša seiši til fiskręktar ķ laxveišiįm. Žį er seišaeldisstöš Vogalax ķ Vogum į Vatnsleysuströnd notuš til eldis į sęeyra sem er snigill sem selst sem sęlkerafęša.

Ašrar seišastöšvar sem framleiddu hafbeitarseiši lögšust af žegar allri hafbeit var hętt fyrir um žremur įrum.

Įstęšur žess aš įšurnefnum rekstri var hętt į sķnum tķma voru annaš hvort žęr aš laxeldiš gekk ekki eša skilaši ekki arši.

Spurt hefur veriš hvort įętlanir sem nś hafa veriš geršar séu raunhęfar. Žvķ er aš nokkru svaraš ķ žessari skżrslu en almennt mį segja aš hępiš er aš matfiskeldi į laxi verši aršbęrt. Sagt er aš menn hafi lęrt af fyrri reynslu og aš allur bśnašur sé nś betri en hann var žį.

Nįttśrulegar ašstęšur viš Ķsland hafa hins vegar ekki breyst. Flestir stašir žar sem sjįvarhiti er žolanlegur eru opnir fyrir vešrum. Žó bśnašur sé nś oršinn žaš góšur aš hann standist verstu vešur veršur ekki žaš sama sagt um fiskinn, fiskur sem er ķ kvķum og getur ekki kafaš nišur śr öldurótinu lemst oft til bana ķ miklum sjógangi eša sęrist og getur veriš lengi aš nį sér. Žetta geršist t.d. ķ stóru śthafskvķunum į Vatnsleysuvķk um 1990. Kvķarnar héldu, en fiskurinn lamdist til bana.

Annars stašar, t.d. į Vesturlandi er hętta į undirkęlingu į vetrum. Žar sem meira skjól er, eins og į fjöršunum fyrir austan, er hitabśskapur žess ešlis aš gera veršur rįš fyrir hęgari vexti en ķ samkeppnislöndum eins og Fęreyjum og Noregi. Žetta eru framleišendur sem ķslenskt laxeldi veršur aš keppa viš og mį žvķ ętla aš žaš geti oršiš žungur róšur. Žį er hér hętta į hafķs, ašallega frį Noršurlandi sušur til Austfjarša.

Skoša veršur aškomu Tryggingarfélaga meš tilliti til allra žessara žįtta. Margar nśverandi fiskeldisstöšvar eru vel reknar og viršast ganga višskiptalega séš. Ekkert er til fyrirstöšu aš tryggja slķkar stöšvar.

Hvaš varšar vęntanlegar stöšvar, veršur aš skoša įhęttužętti og meta hvaša skilyrši žarf aš uppfylla ķ hverju tilfelli og taka žį tillit til stęršar, stašarvals og žeirrar sérstöku įhęttu sem fylgir hverjum staš. Lķklegt er aš ef ekki fįist tryggingar innanlands verši leitaš annaš. Rétt er žvķ fyrir tryggingafélög hér aš fylgjast meš og undirbśa hvaša tryggingar verši hęgt aš bjóša vęntalegum eldisstöšvum, meš hvaša kjörum hvaša skilyršum. 

 


Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Jón Žórhallsson

Žaš vęri sterkur leikur ef aš žaš vęri hęgt aš setja laxinn meira į uppbošsmarkaš eins og gert er meš ašrar fisktegundir žannig aš raunveršiš į laxinum vęri meira sżnilegt og žį vęri betur hęgt aš fylgjast meš                 framboši, verši og eftirspurn ķ rauntķma.

Jón Žórhallsson, 30.6.2017 kl. 22:52

2 Smįmynd: S Kristjįn Ingimarsson

Margt hefur breyst frį įrinu 2001.  Bśnašur og žekking er nś til stašar sem ekki var žį. Ennfremur hafa veriš skilgreind žau svęši sem heppileg og örugg žykja til laxeldis, buršaržol og leyfilegt eldismagn ķ viškomandi fjöršum hefur veriš skilgreint og kröfur til bśnašar hafa veriš skilgreindar.  Žį hefur komiš inn fjįrmagn til fjįrfestinga auk žekkingar erlendis frį en žaš fjįrmagn og sś žekking hefur ekki veriš fįanleg hér į landi til dagsins ķ dag.  Varšandi všeriš žį hefur fiskeldi veriš stundaš meš góšum įrangri į svęšum sem eru meš sambęrilegt og jafnvel verra vešur en er hér viš land, t.d. ķ noršur Noregi, Fęreyjumm, Orkneyjum og Hjaltlandseyjum.

S Kristjįn Ingimarsson, 1.7.2017 kl. 13:08

3 Smįmynd: Jón Kristjįnsson

Sęll S Kristjįn.

Veit allt um žetta, er ekki aš taka afstöšu til nśverandi stöšu, žekkingar og reynslu. Žetta er fyrst og fremst söguleg heimild, sem ég vil ekki aš falli ķ gleymsku, brś milli fyrsta fasa og žess žrišja, sem er ķ gangi nśna.

Minni samt į aš vešurfar, kaldir vetur, eru mikill įhęttužįttur, sem menn tala lķtiš um nśna ķ allri žessari hlżnunar-(af manna völdum) umręšu. Ašstęšur og vešurfar getur breyst mjög snögglega til hins verra.

Og, hętta į undirkęlingu er margfalt meiri hér en ķ N Noregi, Fęreyjum og Skotlandseyjunum. Į sķšartöldu stöšunum er undirkęling óžekkt. Minni į aš ķ hittešfyrra fór sjįvarhiti ķ Patreksfirši og Tįlknafirši nišur ķ nśll, einn noršan hvellur ķ višbót hefši drepiš fiskinn. Nóg uršu afföllin samt.  

Jón Kristjįnsson, 1.7.2017 kl. 18:28

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband